سیدمحسن موسویزاده عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس شورای اسلامی، در گفتوگو با خبرنگار خانه ملت، با اشاره به اعلام افزایش حدود ۶ دهم نمرهای معدل کل دوره متوسطه در سال گذشته، اظهار کرد: افزایش معدل در نگاه نخست میتواند نشانهای از بهبود وضعیت آموزشی باشد، اما نمیتوان صرفاً بر اساس تغییر یک عدد، درباره ارتقاء کیفیت آموزش و میزان یادگیری واقعی دانشآموزان قضاوت کرد؛ چراکه باید مشخص شود این افزایش معدل در چه سطحی اتفاق افتاده و آیا دانشآموزان واقعاً به دانش و مهارت بیشتری دست یافتهاند یا صرفاً میانگین نمرات تغییر کرده است.
افزایش معدل وقتی معنادار است که سطح واقعی یادگیری را بالا برده باشد
نماینده مردم اهواز، باوی، حمیدیه و کارون در مجلس شورای اسلامی، افزود: اگر میانگین نمرات دانشآموزان همچنان در محدوده ۱۰ تا ۱۱ باشد، باید با احتیاط درباره موفقیت آموزشی صحبت کرد. بر اساس آمار اعلام شده، میانگین نمرات پایه دهم ۱۱.۱۲، پایه یازدهم ۱۰.۳۶ و پایه دوازدهم ۱۰.۶۰ بوده است که میانگین ساده این سه عدد حدود ۱۰.۶۹ میشود؛ بنابراین پرسش اساسی این است که آیا چنین سطحی از نمرات میتواند بیانگر تسلط مطلوب دانشآموزان بر محتوای آموزشی باشد یا خیر.
موسویزاده ادامه داد: از سوی دیگر، معدل آزمونهای نهایی پایه دوازدهم از ۱۰.۶۰ به ۱۰.۱۵ کاهش یافته است و این مسئله نیازمند بررسی دقیق کارشناسی است. البته معدل کل دوره متوسطه و معدل آزمونهای نهایی شاخصهای کاملاً یکسانی نیستند و نمیتوان بدون توجه به تفاوت روش محاسبه، رشتهها، پایهها و شیوه ارزشیابی آنها را مستقیماً با یکدیگر مقایسه کرد، اما وجود چنین تفاوتی ضرورت بررسی ریشهای وضعیت یادگیری دانشآموزان را بیشتر میکند.
مجلس باید میان «افزایش نمره» و «افزایش یادگیری» تفاوت بگذارد
عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس تصریح کرد: مسئله امروز نظام آموزشی کشور نباید صرفاً این باشد که معدل یک پایه یا یک سال نسبت به سال قبل افزایش یا کاهش پیدا کرده است؛ بلکه باید مشخص شود دانشآموز پس از گذراندن یک دوره آموزشی چه میزان از مفاهیم را آموخته، چه تواناییهایی به دست آورده و تا چه اندازه برای ادامه تحصیل، ورود به بازار کار و ایفای نقش مؤثر در جامعه آماده شده است.
وی در ادامه گفت: وزارت آموزشوپرورش باید شاخصهای روشن، قابل سنجش و قابل مقایسهای برای کیفیت یادگیری تعریف کند و این شاخصها را به صورت مستمر در اختیار مجلس قرار دهد تا نمایندگان بتوانند در جایگاه نظارتی خود، عملکرد دستگاه تعلیم و تربیت را ارزیابی کنند. افزایش نمره زمانی ارزشمند است که پشت آن افزایش دانش، مهارت و توانایی واقعی دانشآموز وجود داشته باشد.
ضعف یادگیری را نمیتوان فقط به دانشآموز نسبت داد
موسویزاده با اشاره به عوامل مؤثر بر وضعیت تحصیلی دانشآموزان اظهار کرد: نابرابری آموزشی یکی از مسائل جدی است که باید مورد توجه قرار گیرد. دانشآموزی که در مدرسهای با امکانات مناسب، معلم کافی، کلاس استاندارد و دسترسی به ابزارهای آموزشی مناسب تحصیل میکند، شرایط یکسانی با دانشآموز مناطق محروم یا مدرسهای که با کمبود معلم و امکانات مواجه است ندارد.
وی در ادامه افزود: بنابراین وقتی درباره معدل و کیفیت یادگیری صحبت میکنیم، نباید تمام مسئولیت را متوجه دانشآموز یا خانواده او بدانیم. کیفیت معلم، تراکم کلاس، امکانات آموزشی، وضعیت مدرسه، دسترسی به فناوری و حتی شرایط اجتماعی و اقتصادی خانوادهها، مجموعه عواملی هستند که بر یادگیری تأثیر میگذارند و باید در سیاستگذاری آموزشی مورد توجه قرار گیرند.
آثار آموزش مجازی کرونا هنوز نیازمند جبران است
عضو کمیسیون آموزش مجلس یکی دیگر از عوامل مؤثر بر وضعیت فعلی را آثار سالهای آموزش غیرحضوری دوران کرونا دانست و گفت: بخشی از دانشآموزان در آن دوره، بهویژه در یادگیری مفاهیم پایه، با آسیب مواجه شدند. اگر این ضعفها در همان سالها شناسایی و به شکل جدی جبران نشده باشد، طبیعی است که آثار آن در پایههای بالاتر و حتی امتحانات نهایی خود را نشان دهد.برنامه جبرانی نباید صرفاً به برگزاری چند کلاس در آستانه امتحانات محدود شود. آموزشوپرورش باید دانشآموزان دارای ضعف پایهای را از سالهای نخست شناسایی کند و برای آنها برنامه مستمر و قابل ارزیابی داشته باشد.
نتایج آزمونهای بینالمللی زنگ هشدار است
موسویزاده با اشاره به نتایج آزمونهای بینالمللی تیمز اظهار کرد: زمانی که در کنار آمار داخلی، نتایج ارزیابیهای بینالمللی نیز نشانههایی از ضعف عملکرد دانشآموزان ایرانی در حوزههایی مانند ریاضی و علوم ارائه میکند، دیگر نمیتوان مسئله را صرفاً به نحوه برگزاری امتحانات یا دشواری سوالات نسبت داد. چنین نتایج باید برای نظام آموزشی یک زنگ هشدار باشد. اگر دانشآموز در مدرسه نمره قابل قبول کسب کند اما در سنجشهای استاندارد نتواند مهارت و دانش خود را به خوبی نشان دهد، باید بررسی کنیم که آیا روشهای آموزشی و ارزشیابی ما واقعاً به سمت یادگیری عمیق حرکت کردهاند یا خیر.
بودجه آموزشوپرورش باید به کیفیت یادگیری منجر شود
عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس با تأکید بر نقش مجلس در حوزه بودجه و نظارت گفت: افزایش اعتبارات آموزشوپرورش ضروری است، اما صرف افزایش بودجه نمیتواند به تنهایی مشکل کیفیت آموزشی را حل کند. مهم این است که منابع دقیقاً در چه بخشهایی هزینه میشوند و چه میزان از اعتبارات به تقویت آموزش پایه، رفع نابرابری آموزشی، تأمین معلم، کاهش تراکم کلاسها و حمایت از دانشآموزان دارای ضعف تحصیلی اختصاص پیدا میکند. قوه مقننه باید در بررسی بودجههای سنواتی و اجرای برنامه هفتم، از دولت درباره میزان اثربخشی اعتبارات آموزشی مطالبه داشته باشد و صرفاً به اعلام میزان اعتبار اکتفا نکند. منابع باید به خروجی قابل سنجش تبدیل شوند و یکی از مهمترین خروجیها نیز باید ارتقای واقعی کیفیت یادگیری باشد.
تاثیر سوابق تحصیلی بدون اصلاح کیفیت آموزش، نیازمند بازنگری است
وی درباره تاثیر سوابق تحصیلی در فرآیند پذیرش دانشگاهها نیز گفت: وقتی سوابق تحصیلی دانشآموزان در سرنوشت تحصیلی آنها اثر قابل توجهی دارد، باید مطمئن شویم که نظام آموزش و ارزشیابی از کیفیت و عدالت لازم برخوردار است. نمیتوان از دانشآموز انتظار داشت در یک نظام نابرابر آموزشی، نتیجهای کاملاً برابر با دانشآموزی در منطقه برخوردار کسب کند. سیاستهای مرتبط با سوابق تحصیلی باید همزمان با اصلاح کیفیت آموزش و کاهش شکاف آموزشی دنبال شود. اگر ریشههای ضعف آموزشی حل نشود، ممکن است فشار بیشتری بر دانشآموز وارد کنیم، بدون آنکه مسئله اصلی یعنی کیفیت یادگیری را برطرف کرده باشیم.
مجلس باید از آموزشوپرورش «گزارش یادگیری» بخواهد، نه فقط گزارش معدل
عضو کمیسیون آموزش مجلس در ادامه یادآور شد: مطالبه ما از آموزشوپرورش این است که گزارش عملکرد آموزشی کشور صرفاً بر مبنای افزایش یا کاهش معدل ارائه نشود. باید بدانیم دانشآموزان در چه مهارتهایی پیشرفت کردهاند، کدام گروهها و مناطق با افت بیشتری مواجه هستند، چه میزان از شکاف آموزشی کاهش یافته و برنامه وزارتخانه برای جبران عقبماندگیها چیست.
وی در پایان خاطرنشان کرد: اگر قرار است از ارتقای معدل بهعنوان یک موفقیت یاد کنیم، باید بتوانیم با شاخصهای علمی و قابل سنجش ثابت کنیم که پشت این افزایش نمره، افزایش یادگیری واقعی نیز اتفاق افتاده است؛ در غیر این صورت، تغییر چند دهم نمره نمیتواند به تنهایی معیار موفقیت نظام تعلیم و تربیت باشد./
پایان پیام
نظر شما