طاهره چنگیز معاون آموزشی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، در حاشیه جلسه کمیسیون آموزش مجلس طی گفت‌وگو با خبرنگار خانه ملت، درباره موضوع کمبود پزشک در مناطق محروم، گفت: اگر منظور از کمبود پزشک، پزشک عمومی یا متخصص است، باید مشخص شود در کدام منطقه و برای چه نوع خدمتی با کمبود مواجه هستیم؛ چرا که اصطلاح کلی «کمبود پزشک در مناطق محروم» تعبیر دقیقی نیست. وزارت بهداشت بر اساس قانون مکلف به اجرای برنامه پزشک خانواده است و در مناطقی که باید پزشک عمومی حضور داشته باشد، امیدواریم تا پایان برنامه هفتم توسعه تمامی مراکز خدمات جامع سلامت و مراکز بهداشتی و درمانی که بر اساس سطح ‌بندی به پزشک نیاز دارند، از این ظرفیت برخوردار شوند. در برخی مناطق نیز بر اساس نقشه سطح ‌بندی خدمات، حضور پزشک به صورت شبانه‌روزی باید تأمین شود.

این مقام مسئول در وزارت بهداشت با بیان اینکه در برخی مناطق کشور با کمبود برخی تخصص‌ها مواجه هستند، ادامه داد: بسیاری از مواقع گفته می‌شود «پزشک نداریم»، اما وقتی موضوع دقیق بررسی می‌شود، مشخص می‌شود منظور کمبود یک متخصص خاص در یک منطقه مشخص است. بنابراین نباید به صورت کلی عنوان کرد که در مناطق محروم پزشک نداریم و آمار کمبود پزشک باید برحسب مناطق مختلف ارائه شود.

ریشه‌یابی بحران؛ وقتی «مدل پرداخت» با هزینه‌های زندگی همخوانی ندارد

معاون آموزشی وزارت بهداشت درباره علل کمبود برخی متخصصان در شهرستان‌ها، یادآور شد: در برخی مناطق با کمبود پزشک و متخصص روبه‌رو هستیم، اما اینکه بگوییم در تعدادی از مناطق محروم کلاً پزشک نداریم، جمله درست و قابل استنادی نیست و آمار کمبود پزشک باید برحسب مناطق مختلف ارائه شود. برای مثال ممکن است در یک منطقه جراح داشته باشیم، اما متخصص بیهوشی نداشته باشیم. علت این مسئله لزوماً نبود متخصص بیهوشی نیست، بلکه یکی از دلایل مهم، مدل پرداخت و مبالغی است که کفاف تأمین متخصص به صورت تمام‌وقت را نمی‌دهد.

چنگیز با بیان اینکه یک نقص تاریخی در تأمین پزشک عمومی و متخصص در مناطق محروم این بوده که صرفاً به نیروهای متعهد اکتفا کرده‌ایم، ادامه داد: در حال حاضر از پزشک تعهد گرفته و او را متعهد به خدمت در منطقه‌ای می‌کنیم که پرداختی نسبتاً اندکی دارد. در شرایطی که اگر جبران خدمات در مناطق محروم با پرداخت مناسب، تأمین اسکان و هزینه رفت ‌و آمد همراه باشد، برای بسیاری از این مناطق متخصص به اندازه کافی وجود دارد. متأسفانه چون متخصصان را عمدتاً به صورت اجباری به مناطق محروم می‌فرستیم، وقتی دوره تعهد آنها تمام می‌شود، دیگر تمایلی برای بازگشت ندارند؛ زیرا امکان پرداخت مناسب وجود ندارد و ما همیشه به اجبار متوسل شده‌ایم. قطعاً این رویه چندان مناسب نیست.

مجلس می‌تواند با تأمین منابع پایدار، ماندگاری پزشکان را تقویت کند

معاون آموزشی وزارت بهداشت با اشاره به نقش مجلس در حل این مشکل، گفت: کمیسیون‌های آموزش، تحقیقات و فناوری و بهداشت و درمان مجلس می‌توانند در این زمینه نقش مؤثری ایفا کنند و سهم سلامت از تولید ناخالص داخلی را به گونه‌ای تقویت کنند که منابع لازم با سازوکارهای پرداختی مناسب در اختیار وزارت بهداشت قرار گیرد.

الگوی صنعت نفت راهکار تأمین متخصص در دورافتاده‌ترین نقاط کشور 

این مقام مسئول در وزارت بهداشت ادامه داد: اگر جبران خدمات پزشکان در مناطق محروم، به‌ ویژه متخصصان، به شکل مناسبی انجام شود، تأمین آنها برای این مناطق بسیار راحت‌تر خواهد بود. این تجربه در بخش‌های مختلف نیز وجود دارد؛ برای مثال شرکت نفت در دورترین مناطق متخصص دارد و برای تأمین این نیروها، هزینه رفت ‌و آمد و شرایط اقامت را فراهم می‌کند و پرداختی مناسبی نیز در نظر می‌گیرد. در چنین شرایطی حتی ممکن است فردی ساکن تهران باشد، اما برای یک دوره مشخص، مثلاً ۱۵ روز، به منطقه‌ای دور افتاده برود، خدمت کند و سپس بازگردد. بنابراین می‌توان با طراحی سازوکار مناسب، از ظرفیت متخصصان برای تأمین نیاز مناطق محروم استفاده کرد.

افزایش ظرفیت پزشکی، بدون ایجاد انگیزه برای خدمت در مناطق محروم کافی نیست

وی درباره اینکه آیا افزایش ظرفیت پزشکی می‌تواند مشکل کمبود پزشک در مناطق محروم را حل کند، یادآور شد: رشد ظرفیت می‌تواند کمک ‌کننده باشد، اما به ‌تنهایی این مشکل را حل نمی‌کند؛ چرا که افزایش ظرفیت صرفاً تعداد پزشکان موجود را  رشد می‌دهد و الزاماً باعث نمی‌شود این افراد به جز دوران خدمت و طرح، انگیزه‌ای برای حضور و ماندگاری در مناطق محروم داشته باشند.

معاون آموزشی وزارت بهداشت در مورد اینکه کمبود پزشک در حوزه انتخابیه برخی از نمایندگان ناشی از کمبود سهمیه پزشکی است، گفت: در حال حاضر مدت تعهد سهمیه پزشکی کاهش پیدا کرده است. زمانی که مدت تعهد کم می‌شود، یعنی امتیازی داده شده تا افراد مجبور به خدمت باشند؛ اکنون این امتیاز داده شده و مدت تعهد آنها کاهش یافته است. افزایش ظرفیت نمی‌تواند راه‌حل این مسئله باشد؛ این موضوع فقط میزان پزشک موجود را افزایش می‌دهد و الزاماً کمکی به حل مسئله توزیع پزشکان و ایجاد انگیزه برای ماندگاری آنها نمی‌کند. باید منطقه به منطقه و بر اساس نوع تخصص و نیاز واقعی بررسی شود و نمی‌توان صرفاً با افزایش سهمیه، مشکل توزیع و ماندگاری پزشکان را حل کرد.

چنگیز در پایان خاطرنشان کرد: باید سازوکاری ایجاد شود که افراد علاوه بر دوران تعهد خدمت، برای ادامه فعالیت در مناطق محروم نیز انگیزه داشته باشند و این مسئله نیازمند حمایت‌های قانونی و تأمین منابع مالی مناسب است. /

پایان پیام