مهدی طغیانی نماینده مردم اصفهان و نایب رئیس کمیسیون اقتصادی مجلس در گفت و گویی تفصیلی به تحلیل وضعیت کنونی بازار انرژی و قیمت نفت و عوامل موثر در آن پرداخت. متن گفت و گو را در ذیل می خوانید:
خانه ملت: بسته شدن تنگه هرمز چه تاثیری بر اقتصاد جهانی و بازار انرژی دارد؟
طغیانی: اخیراً آژانس بینالمللی انرژی اعلام کرده است که حدود ۴۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر ۲۰ کشور را روانه بازار خواهد کرد؛ فرآیندی که بهطور طبیعی زمانبر است و عرضه آن نیز بهصورت تدریجی انجام میشود. همچنین اگر حدود ۱۰۰ میلیون بشکه از ذخایر استراتژیک ایالات متحده آزادسازی شود، در مجموع حدود ۵۰۰ میلیون بشکه نفت در بازهای حدود دو تا سهماهه به بازار جهانی انرژی تزریق خواهد شد.
در شرایط عادی، روزانه حدود ۱۰۰ میلیون بشکه نفت در جهان تولید و به بازار انرژی عرضه میشود که تقریباً یکسوم این مقدار توسط ایران و کشورهای حاشیه خلیج فارس تولید شده و از طریق تنگه هرمز به بازارهای جهانی صادر میشود. به همین دلیل، هرگونه اختلال در این گذرگاه استراتژیک بهسرعت در سمت عرضه بازار جهانی نفت منعکس خواهد شد.
خانه ملت: با توجه به بسته شدن تنگه هرمز پیش بینی تان از وضعیت بازار انرژی چیست؟
تا ۱۴ روز از بسته شدن تنگه استراتژیک هرمز, تقریباً ۳۹۰ میلیون بشکه نفت (با فرض تولید روزانه حدود ۳۰ میلیون بشکه توسط ایران و کشورهای حاشیه خلیج فارس) از عرضه بالقوه بازار جهانی حذف شده است. در عین حال، تقاضای جهانی نفت در کوتاهمدت انعطافپذیری چندانی ندارد و کاهش قابل توجهی پیدا نمیکند؛ بنابراین مصرفکنندگان عمده انرژی برای جبران این کسری عرضه ناگزیر به استفاده از ذخایر استراتژیک یا منابع جایگزین شدهاند.
در چنین شرایطی، حتی اگر مجموعاً ۵۰۰ میلیون بشکه از ذخایر استراتژیک به بازار عرضه شود، باید توجه داشت که این عرضه بهصورت تدریجی و در بازه زمانی دو تا سهماهه انجام میشود. در حالی که اگر اختلال در تنگه هرمز ادامه داشته باشد و روزانه حدود ۳۰ میلیون بشکه از عرضه بالقوه بازار حذف شود، این حجم از آزادسازی ذخایر استراتژیک عملاً تنها معادل جبران حدود ۱۶ روز از نفت ایران و کشورهای حاشیه خلیج فارس خواهد بود. علاوه بر این، باید در نظر داشت که استفاده از ذخایر استراتژیک خود هزینههای اقتصادی و امنیت انرژی به همراه دارد؛ چراکه این ذخایر در نهایت باید مجدداً جایگزین شوند و همین امر میتواند در آینده به فشار تقاضا در بازار نفت منجر شود. بنابراین آزادسازی ذخایر استراتژیک را میتوان بیشتر بهعنوان یک مُسکن کوتاهمدت برای کاهش شوک قیمتی در بازار انرژی تلقی کرد، نه راهحلی پایدار برای جبران اختلال در عرضه.
خانه ملت: آینده قیمت انرژی در بازارهای مالی جهانی چگونه خواهد بود؟
طغیانی: در این میان، اظهارات رئیسجمهور آمریکا نیز قابل توجه است و به نظر میرسد تلاش شده است با نوعی «خبردرمانی» بازار نفت کنترل شود. اما واکنش بازار نشان داد که چنین اظهاراتی تأثیر قابل توجهی بر روند قیمتها نداشته است و در ادامه حتی شاهد عقبنشینی در مواضع اعلامی نیز بودیم؛ تا جایی که گفته شد افزایش قیمت نفت میتواند به نفع اقتصاد آمریکا باشد. با این حال، حتی یک تحلیل ساده اقتصادی نشان میدهد که افزایش قیمت نفت و فرآوردههای سوختی از طریق افزایش هزینه حملونقل، تولید و توزیع کالاها، میتواند به افزایش هزینههای تولید در بخشهای مختلف اقتصاد منجر شود و از این مسیر فشارهای تورمی از ناحیه عرضه ایجاد کند.
از سوی دیگر، تجربه شوکهای انرژی در سالهای اخیر از جمله دوره همهگیری کرونا و جهش قیمت نفت پس از آن نشان میدهد که بازار انرژی بهشدت تحت تأثیر انتظارات قرار دارد. تا زمانی که انتظارات در بازار انرژی افزایشی و ملتهب باشد و همچنان پیش بینی بسته ماندن تنگه هرمز برای بازیگران نفت و انرژی وجود داشته باشد، صرف آزادسازی ذخایر یا انتشار برخی اخبار نمیتواند بهطور پایدار قیمتها را مهار کند. در نهایت، آنچه در کوتاهمدت نقش تعیینکنندهتری دارد،
شکلگیری انتظارات فعالان بازار نسبت به آینده عرضه و امنیت جریان انرژی است؛ عاملی که میتواند حتی بیش از متغیرهای واقعی عرضه و تقاضا بر مسیر قیمتها اثر بگذارد و مهمتر آن است که چه بخواهند و چه نخواهند، نقش اول شکلگیری انتظارات در تنگه هرمز در دستان ایران است./
پایان پیام
نظر شما